RESULTS OF GEOARCHAEOLOGICAL STUDY OF ARCHAEOLOGICAL SITE AT BUKOWA GÓRA (SILESIAN UPLAND, POLAND) – MEGALITH, EARLY MEDIEVAL STONE-EARTH BARROWS, MEDIEVAL MINES
Tomasz Kalicki1
Dariusz Rozmus2
Jacek Kościuk3
Bartłomiej Ćmielewski4
Paweł Przepióra1
Monika Żelezik1
Izabela Biegalska1
Wojciech Nadziałek1
1Jan Kochanowski University in Kielce, Faculty of Sciences and Natural Sciences, Institute of Geography and Environmental Sciences, Department of Geomorphology and Geoarchaeology, Poland
2Muzeum „Sztygarka”, Dąbrowa Górnicza, Poland
3Warsaw University, Poland
4Politechnika Wrocławska, Poland
DOI:
UDC: 550.8:902.2(438)”653”
Published: August 2026
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.
Keywords: geoarchaeology, megalith, Early Medieval, mining, barrow cemetery, Bukowa Góra, southern Poland
Abstract
Dąbrowa Górnicza–Ujejsce on an isolated hill with steep slopes, part of the Middle Triassic Step on Silesian Upland, southern Poland. Geological, geomorphological, sedimentological, geophysical, geochemical archaeoastronomy research, archaeological excavation, radiocarbon and luminescence datings were done. Three areas can be distinguished within the site. The lowest-lying area contains preserved traces of Early Medieval mining (pinga, warpie, adits) of zinc and lead ore with a silver admixture from ore-bearing dolomites. The second area, located on the plateau, is an extensive barrow cemetery, clearly visible in the LiDAR image and in the field. There are Early Middle Ages (8th-12th centuries AD) stone-earth barrow. The third area with stone structures of megaliths is located on the culmination of the hill, which is surrounded by a stone circle with a radius of 53–56 m. The age of the megalithic structures is unknown and controversial, both in light of the artifacts found and luminescence dating.
References:
Müller J., Sjögren K.-G., 2022, Early monumentality in northern Europe [in:] Megaliths of the World (red. Laporte L., Large J.–M., Nespoulous L., Scarre C., Steimer–Herbet T.), Part VIII: European Megaliths, Archeopress Publishing Ltd. Oxford, 1213–1233.
Laporte L., Large J.–M., Nespoulous L., Scarre C., Steimer–Herbet T., eds., 2022, Meghalith of the World vol. 1, vol. 2, Archeopress Publishing Ltd. Oxford.
Laporte L., Bueno Ramirez P., 2022, On the Atlantic shores. The origin of megaliths in Europe? [in:] Megaliths of the World (red. Laporte L., Large J.–M., Nespoulous L., Scarre C., Steimer–Herbet T.), vol. 1, vol. 2. Archeopress Publishing Ltd. Oxford, 1173–1197.
Wiślański T., 1979, Prahistoria ziem Polskich. Tom II Neolit. Ossolineum
Dorcz K., Hederych J., 1993, Polskie piramidy: Wietrzychowice, Gaj, Sarnowo, Art. Graf., Końskie.
Lewandowska B., Dorcz K., Myrta A., 2005, Piramidy Kujawskie, (folder), Izbica Kujawska.
Papiernik P., Płaza D. K., 2017, Park kulturowy Wietrzychowice. Na europejskim szlaku megalitów, Łódź.
Gilewska S., 1963, Rzeźba Progu Środkowotriasowego w okolicy Będzina, Prace Geogr. IG PAN 44.
Gilewska S., 1972, Wyżyny Śląsko-Małopolskie [in:] Geomorfologia Polski, t. 1. Polska Południowa. Góry i Wyżyny (red. M. Klimaszewski), PWN, Warszawa, 232-339.
Kalicki T., Żurek K., Rozmus D.,Szmoniewski B. Sz., in print, Early Medieval barrows (?) at Dąbrowa Górnicza and Jaworzno – location, structure and morphometry, Sprawozdania Archeologiczne
Rozmus D., 2014, Wczesnośredniowieczne zagłębie hutnictwa srebra i ołowiu na obszarach obecnego pogranicza Śląska i Małopolski (2. połowa XI – XII /XIII w.), Kraków.
Niebylski J., Rozmus D., Szmoniewski B. Sz., 2024, Znaleziska wczesnośredniowiecznych ciężarków i wyrobów ołowianych z rejonu Chruszczobrodu, Dąbrowy Górniczej – Tucznawy oraz Dąbrowy Górniczej – Ujejsca – Bukowej Góry, Notae Numismaticae 18, 175–200.
Rozmus D., 2022, Wielokulturowe stanowisko archeologiczne na Bukowej Górze w Dąbrowie Górniczej, Księga abstraktów XII Śląskie Sympozjum Archeologiczne (red. T. Płonka, A. Wiśniewski), 29.09.–01.10 2022, Koszęcin, Instytut Archeologii UWr., 31–36.
Rozmus D., 2023, Bukowa Góra – cmentarzysko pradziejowe i wczesnośredniowieczne w Polsce. Badania archeologiczne i kwestia ochrony konserwatorskie. [in:] Prawne i konserwatorskie aspekty zachowania i ochrony historycznych cmentarzy i cmentarzysk w Polsce (red. A. Rogacka–Łukasik, D. Rozmus, Ł. Strzępek), Wydawnictwo UJD, Częstochowa, 121–144.
Cabała J., 2022, Analiza gleby z Bukowej Góry, Dąbrowa Górnicza, (typescript), Archiwum Muzeum Miejskiego „Sztygarka”, Dąbrowa Górnicza.
Krąpiec M., 2023-2025, Zestawienia wyników datowania radiowęglowego techniką LSC i AMS. Dąbrowa Górnicza, (typescript), Archiwum Muzeum Miejskiego „Sztygarka”, Dąbrowa Górnicza.
Rozmus D., Pawlikowski M., 2024, A Multicultural Archaeological Site on Bukowa Góra Hill in the Town of Dąbrowa Górnicza, Poland, Journal of Historical and Archaeological Research, Konstantin Preslavsky University Publishing House, Shumen, 64–74
Kalicki T., Rozmus D., Kościuk J., Ćmielewski B., Przepióra P., Żeleznik M., Biegalska I., 2025, Megalith site at Bukowa Góra Sborník abstraktů Book of Abstracts Seminář 30. Kvartér,28.11.2025 Brno, Masarykova univerzita, 17.
Rembiś M., Kaczmarczyk R., Czurczak J., 2025, Charakterystyka petrograficzna elementów kamiennych ze stanowiska Bukowa Góra, (typescript), Archiwum Muzeum Miejskiego „Sztygarka”, Dąbrowa Górnicza.
Thom А., 1962, The megalithic unit of length, Journal of the Royal Statistical Society. Series A (General) 2, 243–251.
Przybyła M., 2022, Sprawozdanie z badań elektrooporowych prowadzonych na Bukowej Górze w Dąbrowie Górniczej, (typescript), Archiwum Muzeum Miejskiego „Sztygarka”, Dąbrowa Górnicza.
Moska P., Bluszcz A., Poręba G., Tudyka K., Adamiec G., Szymak A., Przybyła A., 2021, Luminescence dating procedures at the Gliwice Luminescence Dating Laboratory, Geochronometria 48, 1-15. doi: 10.2478/geochr-2021-0001
Moska P., Bluszcz A., Poręba G., Tudyka K., Adamiec G., Szymak A., Przybyła A., 2023, Sprawozdanie z wykonania pomiaru wieku metodą luminescencyjną 206/2023 Dąbrowa Górnicza, (maszynopis), Archiwum Muzeum Miejskiego „Sztygarka”, Dąbrowa Górnicza.
Kalicki T., Głuszewski W., Frączek M., Przepióra P., 2021, Luminescencyjne datowania w badaniach geoarcheologicznych, Postępy Techniki Jądrowej 64, 3, 34-41.